Ana sayfa Kimya Vitaminler: Yağda Çözünenler (A,D,E,K)

Vitaminler: Yağda Çözünenler (A,D,E,K)

44
0
PAYLAŞ

A-D-E-K

Yağda çözünen vitaminler olarak bildiğimiz A,D,E ve K vitaminleri yağlı gıdalarla alınır ve karaciğerde depolanır. Yağlara bağlanırlar ve yağa benzerler. Vitamin kullanmadan önce mutlaka doktorunuza veya eczacınıza danışmanızda fayda var. Bilinçsiz vitamin kullanımı size zarar verebilir. Bazı değerlerinizi arttırarak hastalık yapabilir. Dikkat!

Tek tek molekül yapılarını, hangi besinlerde bulunuduğunu ve molekül yapısını paylaşalım:

1A Vitamini (Retinol):

A vitamini özellikle büyüme-gelişme ve görme için çok önemlidir. Ayrıca, bağısıklık sistemini güçlendirmede enfeksiyonlara karşı direnç sağlar. Diş ve kemik yapına katılır.
Hiç A vitamini almazsanız kör olabilme ihtimaliniz oldukça yüksektir. Diş ve kemiklerde deformasyona uğrayabilir, hormon bozukluğu yaşayabilirsiniz. Saç dökülmeleriyle de karşılabilir hatta alopesiye(saç kıran) yol açar.
A vitaminini fazla alırsanız beta karoten zehirlenmesi dediğimiz A vitamini zehirlenmesi yaşarsınız. Vücutta depolanan bir vitamin olduğu için fazla alınması ve birikmesi zarar verebilir. Nedeni her gün yüksek dozda A vitamini içeren hapları kullanmaktır. Kronik veya akut olabilir. Yani ya uzun süre sizinle kalabilir (kronik) yada kısa sürede tedavi edilebilir şekilde (akut) olabilir. Fazla olup olmadığını da ancak kan testi yoluyla öğrenebilirsiniz.

A vitamini nelerde bulunur?

Süt ve süt ürünleri, karaciğer, mango, kayısı, havuç, brokoli, lahana, ıspanak, marul ve yeşil yapraklı bitkilerde bulunur. Bu besinleri tüketikten sonra vücuda Vit-A şeklinde alırız. Çözünmesi için yağlı gıdaları da tüketmeliyiz. Örneğin et yemeğinin yanında salata yardımcı gıda olarak tüketilmeli etteki yağın sindirilmesi ve A vitamininin emilmesinde yardımcı olmasında etkilir.

2D Vitamini (Kalsiferol):

Kemik sağlığına iyi gelen ve güneşin yardımıyla vücudumuza kazandırdığımız vitamin D, ilk olarak vücuda alındığında hemen çözmez bunun için güneş ışığına ihtiyaç duyarız. Ellerinizi bile sadece belli bir süre uygun saatlerde güneş kreminizi de ihmal etmediğinizde tuttuğunuzda vücudunuza aldığınız vitamin parçalanır. Ayrıca yağlı gıdalar da çözünmesinde etkilidir ve karaciğerde depolanır.
Hiç D vitamini almazsanız bebeklerde ve çocuklarda raşitizm dediğimiz kemiklerde biçim bozukluğuna neden olur. Yetişkinlerde ise kemiklerde yumuşama ve eğilmeye neden olur. Eğer zamanında önüne geçilmezse biçim bozukluğu olarak kalır.
D vitaminini fazla alırsanız ağızda kuruluk, cinsel isteğin azalması, mide bulantısı, kemiklerde ağrı, kalp atışında artış, kabızlık, bulanık idrar, göz kızarıklığı gibi rahatsızlıklarla karşılaşabilirsiniz. Erken edavi edilmezse D vitamini zehirlenmesi yaşayabilirsiniz ve kanınızı tamamen değiştirmek zorunda kalabilirsiniz.

D vitamini nelerde bulunur?

Yumurta sarısı, karaciğer, yağlı balıklarda bulunur. D vitaminin farklı formları vardır. Görselde gördüğünüz üzere*
Vitamin D2 (ergokalsiferol): Mantarda ve bazı bitkilerde bulunur.
D3 vitamini (kolkalsiferol): Yumurta ve balık yağı gibi hayvansal gıdalarda bulunur ve güneş ışığına maruz kaldığında cildiniz tarafından üretilir.

3E Vitamini:

Vit-E

Antioksidan olarak bilinen E vitamini de yağda çözünen vitamindir. A vitamininin oksidasyonuna da yardımcı olan E vitamini antioksidan etkisiyle yaşlanmanın da önüne geçer. Kroner kalp rahatsızlığını ve kanser riskini azaltır. Eksikliği çok nadir görülür.
Hiç E vitamini almazsanız kansızlık, halsizlik, görme bozukluğuna ve cilt bozukluklarına neden olabilir. En önemlisi duyu sinirlerinde dejenerasyona neden olur.
E vitamini fazla alırsanız sindirim problemi yaşayabilirsiniz. Kalp rahatsızlığı olan bireylerin dikkat etmesi gerekir. Ayrıca  bazı ilaçlar kan pıhtılaşmasının azaltır. E vitamini fazla alınırsa kan pıhtılaşmasını daha fazla arttırarak kanamalara yol açabilir. İnsülin oranını düşürdüğü için de şeker haslarının da dikkatle ve doktor kontorlünde kullanması gerekir.

E vitamini nelerde bulunur?

Baklagillerde, yaplı tohumlularda, avakado, ay çekirdeği, pirinç ve tam buğdaylı ürünlerde bulunmaktadır.
Antioksidan türleri olarak
Tokoferoller: Alfa-tokoferol, beta-tokoferol, gamma-tokoferol ve delta-tokoferol.
Tocotrienoller: Alfa-tokotrienol, beta-tokotrienol, gamma-tokotrienol ve delta-tokotrienol.
Alpha-tocopherol, E vitamininin en yaygın şeklidir. Bu, E vitamininin yaklaşık% 90’ını oluşturur.

4K Vitamini:

K vitaminin en önemli görevi kanın kolay pıhtılaşmasını sağlar. Bu pıhtılaşma tabi kan dışarı çıktığında oluşması için aksi halde kanın içeride pıhtılaşması iyi değildir. Kemik ve dişlerin gelişiminde yardımcıdır. İnsan bağırsağında sağlığa yararlı bakteriler tarafından da üretilir. Karaciğerde çok az depolanır.
Hiç K vitamini alınmazsa kanın pıhtılamasında gecikme yaşanır bu da ölümle sonuçlanabilir. Bununla birlikte deri üzerinde kanamalarda meydana gelebilir. Kronik karaciğer rahatsızlığı da görülür.
K vitamini fazla alınması farklı formlarının bir tanesi toksit (zehirli) etki yaratabilir.
K1 Vitamini (phylloquinone): Bitkilerde elde edilen K vitaminidir. Günlük dozun çok üstünde alınsa bile zararlı bir etkisi görülmemiştir. Bu yüzden belirli bir sınır konulmamışır.
K2 Vitamini (menaquinone): Bağırsaktaki yararlı bakterilerimiz tarafından üretilir. Zararlı olacak miktarda üretilmesi söz konusu değildir.
K3 Vitamini (menadion): Sentetik yollarla elde edilir. Hazır amma tüketen bebeklerde toksit (zehirli) etki yaratabilir.
Ayrıca K4 ve K5 formunda sentetik halde elde edilenleri vardır ama insan sağlığı açısından bir faydası yoktur.
Doğal olan K vitaminlerinin zehir etkisi yoktur ama sentetik olanların zararları vardır ve önüne geçilmedilir.

K Vitamini nelerde bulunur?

Sü ve süt ürünleri, yeşil bitkiler, algler, tavuk, inek karaciğeri, brokoli, yumurta sarısında bulunur.

Bu vitaminlerin fazlası veya eksikliği kan testinde çıkmaktadır. Özellikler kronik rahatsızlığı, sürekli ilaç kullanımı olan hastalar başta olmak üzere vitamin kullanmadan önce mutlaka doktorunuza ve eczacınıza danışın.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here