Ana sayfa Deneyler Kristal Yapımı

Kristal Yapımı

50
0
PAYLAŞ

Bir elementin veya bileşiğin; atom, molekül veya atom yığınları halinde kesin bir geometrik düzene girmiş haline kristal denir. Fakat biz onları en çok, tatil yörelerindeki hediyelik eşya satan dükkanların vitrinlerinde kolye ucu olarak tanıyoruz. Bu kristal yapılar ise bundan çok daha fazlasıdır ki hayatımız her yerine sızmayı başarmışlardır. Kimi zaman yemek masasındaki sofra tuzu olarak, kimi yazan ağaca attığımız zirai ilaç olarak karşımıza çıkar. Görünüşünün ve fiyatının hediyelik eşya dükkanlarında çok daha fazla olma nedeni ise diğer yerlerde temel bileşiği toz halindeyken, orada tam anlamıyla kristal halde ve tek parça halinde bize sunulmuş olmasıdır.

Peki yakın çevremizde bu kristaller toz halinde bulunurken biz de büyük ve hoş görünümlü kristaller yapabilir miyiz? Tabii ki de evet fakat bunu yaparken kullanacağımız kimyasal maddeye de çok dikkat etmeliyiz.

Hem görünüm ve oluşacak şekil açısından, hem de bulunabilirlik açısından en elverişli madde Cu2SO4 ( bakır 2 sülfat ) olacaktır diye düşünüyorum. Bu maddeyi gübre satan her yerde bulabilirsiniz ki eski devirlerde bu madde ‘göz taşı’ olarak adlandırılırmış. Biz bu deneyi anlatırken de bu örnekten yola çıkarak bir Cu2SO4 kristali yapacağız.

(Bahsettiğimiz büyük bir Cu2SO4 kristali)

 

Malzemeler:

  • Saf su ( sanayide veya eczanelerde bulunabilir )
  • Cu2SO4 ( gübre satan yerlerde bulunabilir )
  • Cam kap ( beher olursa daha iyi )
  • Cam karıştırma çubuğu
  • Kaşık
  • Bez

Aslında yapacağımız şey; bu toz halindeki maddeyi suda eritmek ve arışı doygun bir çözelti hazırlamak ardından ise, soğutarak maddenin dibe çökerek bütün bir kristal oluşrutmasını sağlamaktır. Öncelikle, beherimizdeki suyu kaynatmak için ısıtıyoruz (kullanacağımız su eğer saf su olmazsa çözeltinin içinde yeşil tanecikler görmüş oluruz bu da kristalimizin berraklığını büyük ölçüde etkileyecektir). Bu sırada da yavaş yavaş Cu2SO4’ü ekliyoruz ve cam çubuk ile karıştırarak suda çözülmesini bekliyoruz.

Amacımız karışımımızın dibinde doygunluğa ulaşıncaya dek madde çözmek olacaktır. Karışım doygun bir çözelti haline geldikten sonra da beherimizi ocaktan alarak başka bir behere süzmektir. Süzmek için bir bez ya da süzgeç kağıdı kullanabiliriz.

En son kısım ise sürecin en kritik kısmını oluşturuyor. Çünkü amacımız elimizden geldiğince en büyük kristali elde etmek. Bunun için, beherdeki doygun çözeltinin  olabildiğince yavaş şekilde ısı kaybetmesi gerekiyor; sanki çok yalıtkan bir termostaki sıcak çayın yavaş şekilde soğuması gibi. bu yüzden beherimizi sarıp sarmalamamız gerekiyor ( tabi beherdeki çözelti ne kadar hızlı soğursa dipte aşırı sayıda ama aşırı küçük kristaller oluşacaktır).

Ve işte yenilmesi, kana temas etmesi, üzerine koruyucu bir madde sürülmediği halde çıplak elle dokunulmaması gereken; mas mavi, büyük kristalimiz hazır.

 

Çağrı YILDIRIM

 

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here