Ana sayfa Kimya Güldüren Gaz: Helyum (He)

Güldüren Gaz: Helyum (He)

120
0
PAYLAŞ

Güldüren Gaz: Helyum

Helyum herkesin duyduğu bir elementtir. Çünkü halk arasında güldüren gaz olarak bilinmektedir.

Simgesi He olan. Atom numarası 2, atom ağırlığı 4,003 g/mol, periyodik cetvelde 8A grubunda yer alan asal gazla adını verdiğimiz grubun ilk üyesidir. Hidrojenden sonra en hafif elementtir. Renksiz, kokusuz ve tatsızdır. İlk olarak 1868’de İngiltere’de astronom Norman Lockyer tarafından tayf çizgileri olarak gözlenmiştir. İskoçyalı kimyacı William Ramsey 1895 yılında uranyum içeren kleveyit minerali ve bir asitle yaptığı bir deneyde helyum oluştuğunu görmüştür. 1868 yılında Fransız Pierre Janssen ve İngiliz Norman Lockyer birbirinden bağımsız olarak helyumu keşfetmişlerdir.

Küçük bir elementtir. Ama küçük olmasına karşın güneş ve yıldızların ana bileşenlerindendir.

Normal şartlar altında reaksiyona girmez. Kararlı bir yapıya sahiptir. Öyle ki periyodik cetveldeki diğer elementler asal gazlar gibi kararlı olmak ister.

Oda sıcaklığında gaz halledir. Çünkü erime noktası -272,05°C ve kaynama noktası -268,785°C ‘dir. Bu da neden gaz halde olduğunu açıklayan bir değerdir. Atmosferde çok az miktarda bulunmaktadır.  Tüm elementler arasında, en düşük erime ve kaynama sıcaklıklarına sahiptir.

Helyumun bu kadar küçük bir gaz olması ve tepkimeye girmemesi bize birçok avantaj sağlamaktadır. Havadan bile hafif olması sebebiyle birçok kişinin sevdiği uçan balonlarda kullanılır. Yanıcı ve patlayıcı gibi özelliği yoktur ama çok pahalı olduğundan ve doğada az bulunduğundan pek kullanılmamaktadır. Daha doğrusu tercih edilmemektedir.

Ama buna rağmen yine de birçok kullanım alanı vardır.

Kullanım alanlarından bazıları

Tepkimeye girmediği için dalgıçların tüplerinde %70-80 gibi oranda helyum gazı bulunur. Bu vurgun olayının önüne geçmek için kullanılmaktadır. Vurgun basınç farkından doğan ve hızlıca gerçekleşen bir rahatsızlıktır. Dalgıçlar belli bir derinliğe indiklerinde vücudumuz ile deniz ya da okyanus arasında basınç farkı olur. Dalgıç birden yukarı çıkamaz. Yavaş yavaş çıkar. Helyum gazı burada basınç farkından doğacak olan kandaki çözünürlüğü azaltıp felcin önüne geçmektir.

Titanyum ( Ti), silisyum (Si), zirkonyum (Zr) gibi birçok elementin elde edilmesinde kullanılır.

Roketlerde sıvı hidrojenli çalışan sistemlerde yakıt tanklarının basıncını arttırılmasında kullanılır.

Sağlıktaki kullanımı

Soğutma özelliği olduğundan dolayı NMR cihazlarında soğutma amaçlı kullanılır.

Sıvı helyum MR görüntülemede ve kanser teşhisi için MRE’de kullanılır.

Peki helyum neden sesi inceltir?

Havadan daha hafif bir gazdır. Bundan dolayı He gazını içimize çektiğimizde sesimiz helyumun içinde havada olduğundaki hareketinden daha hızlı hareket etmektedir. Sesin hava ile değil de helyum ile titreşmesi sonucu ses tizleşir ve ince duyulur. Sesi kalan yapan gazlarda vardır. Bunlardan biri SF6’dır. Yani helyum sesi sadece ince yapmaktadır.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here