Ana sayfa Deneyler Kimyasal Gösteri Deneyleri

Kimyasal Gösteri Deneyleri

21 Ekim 2018 Pazar günü Makers Ankara ekibnin düzenlemiş olduğu Üretim Festivaline The Chemisttry olarak davet edildik ve orada renkli gösteri deneyleri yaptık. Biz fazlasıyla ilgi topladık herkese teşekkür ediyoruz. Sizler de gösteri deneyleriyle ilgi odağı olmak ve gösteri yapmak istiyorsanız buradaki tariflerle yapabilirsiniz. Yalnız dikkat evde denemeyin ve uygularken eldiven gözlük maske ve önlük başta olmak üzere havadar yerlerde deneyleri yapın.

2826
2
PAYLAŞ

Kimyayla gösteri yapmak isteyenlere bir kaç tane güzel deneylerimiz var. Hangi deneyde hangi kimyasallar kullanılır ve nasıl yapılır merak ediyorsanız kalem kağıdınızı ve tabi güvemlik önlemlerinizi almayı unutmayın.

1.Deney : Köpük Deneyi

Kullanılan Malzemeler:
Hidrojen peroksit (H2O2 )
Potasyum iyodür (KI)
Sıvı sabun
Gıda boyası
Deneyin yapılışı:
1000ml’lik mezüre 100 ml hidrojen peroksit koyulur. Daha sonra üzerine 50 ml sıvı sabun dökülür. Karıştırılır. Onun da üzerine 1 spatül kadar gıda boyası koyulur. Tekrar karıştırılır. Karıştığına emin olduktan sonra üzerine 1 spatül kadar potasyum iyodür (KI) ilave edilir. Ve çok şiddetli bir köpük çıkışı görülür.

Deneyin yorumu: Sıvı sabun ve hidrojen peroksidin reaksiyona girmesi 7-8 saat sürer. Fakat ortama KI ilave edilirse bu olay saniyeler içerisinde gerçekleşir. Yani KI’ nın buradaki rolü katalizördür. Çok hızlı bir şekilde açığa çıkan oksijen gazı sıvı sabunu köpürtür ve bu karışım içerisinde çözünen gıda boyası renkli bir köpük görmemize neden olur. Gıda boyası sadece görsel güzellik amacı ile kullanılır. Çıkan köpükten çok fazla gaz ve ısı verildiği gözlenir. Bu da reaksiyonun ekzotermik olduğunu gösterir.

Dikkat: Ani köpük çıkışı olacağından ve gaz çıkışından dolayı KI eklemesi işlemi dikkatli ve belli mesafeden yapılması önerilir.

2. Deney: Yanmayan Para

Kullanılan malzemeler:
İzopropil alkol
Su
Para

Deneyin yapılışı:
Su ve izopropil alkol aynı oranlarda karıştırılır. Para bu karışımın içerisine daldırılır. Yakılır. Etil alkol bittiğinde alev söner ve paranın yanması durur.

Deneyin yorumu: Alkol ve su karışımına batırılan para önce alkol ile tutuşur. Alkolün tamamen yanıp ortadan kalkması durumunda paranın yüzeyinde su kalır. Ve su ateşi söndürür. Bu yüzden para yanmadan aynı şeklide kalır.

Dikkat: Herhangi bir yangına sebebiyet vermemek için yanınızda su bulundurmanızda fayda var.

3. Deney: Bebek Bezindeki Polimer Sıvının Emilmesi

Deneyin yapılışı:
Bebek bezinin içindeki polimer çıkarılır. 500c ml lik beher içerisine yarısı dolana kadar koyulur. Daha sonra üzerine su ilave edilir. Ve beklenir. Polimerler birkaç dakika içinde tüm suyu yutar. Polimerik maddeler şişer ve donar. Beheri ters çevirdiğimizde maddenin katı bir hal aldığını görürüz.

Bebek bezinde kullanılan polimer: Polipropilendir. Yapısı:  bu yapı polimerik bir yapı olduğu için katmanlıdır. Bu katmanlar arasına su girer ve şişer. Bu madde su ile ya da bebeğin teni ile temas etmez ve zarar vermez.

4. Deney: Kimyasal Bukalemun Deneyi

Deneyin adı :  Kimyasal Bukalemun Deneyi
Deneyin amacı: KMnO4 ün redoks tepkimesi ile renk değişimi

Malzemeler  :
3 gram NaOH
4.5 gram şeker(mümkünse sükroz)
250 ml su
1 miligram KMnO4

Deneyin yapılışı  :
500 ml lik bir erlene 250 ml su ilave edilir. Magnetik karıştırıcı üzerine koyulur ve içerisine magnetik karıştırıcı atılır. Eğer magnetik karıştırıcı yok ise karıştırılarak da bu işlem yapılabilir. Fakat renk değişiminin daha sağlıklı gözlenmesi için magnetik karıştırıcı kullanmada fayda vardır. Su üzerine 3 gram NaOH ilave edilir ve iyice çözünmesi sağlanır. Çözündüğüne emin olduktan sonra 4.5 gram şeker ilave edilir ve o da çözününceye kadar karıştırılır. Son olarak 1 miligram  KMnO4   eklenir. Ve renk değişimi gözlenir.
Deneyin yorumu:  Bu deneyde KMnO4  elektron alıyor. Yani indirgeniyor. Diğer taraftan glikoz yükseltgeniyor. Burada potasyum permanganatın gerçekleştirdiği redoks tepkimesi sonucu renk değişimi gözlenmektedir.

Redoks tepkimesi: Redoks (oksidoredüksiyon) İngilizce reduction (indirgenme) ve oxidation (yükseltgenme) kelimelerinin kısaltılmasından elde edilmiş bir kelime olup elektron alış-verişinin olduğu kimyasal tepkimeleri belirtmek için kullanılır.
indirgenme- yükseltgenme:Reaksiyonda elektron vererek yükseltgenen element karşısındakini indirgediği için “indirgen”, elektron alarak indirgenen element karşısındakini yükseltgediği için “yükseltgen” olarak tanımlanır.
Deney reaksiyonu:

MnO4-2  + e-  à MnO42-
mor                        yeşil

MnO42– 2H2   + 2e- à MnO2 + 4OH-
yeşil                                  kahverengi

5. Deney: Kabartma Tozuyla Yanardağ Yapımı

Kabartma tozu ve sirke ile yapılan yanardağ, gerçek yanardağın mutfaktaki eşdeğeridir. Tabi ki gerçek bir yanardağ değildir ve zararsızdır. Aynı zamanda eğlencelidir de.

Malzemeler:
6 su bardağı un
2 su bardağı tuz
4 yemek kaşığı yemeklik yağ
Sıcak su
Plastik şişe
Bulaşık deterjanı
Gıda boyası
Sirke
2 yemek kaşığı kabartma tozu
Yassı bir kap

Deneyin Yapılışı:
İlk olarak dağımızı dış kısmını oluşturalım. 6 bardak un, 2 bardak tuz, 4 kaşık yemeklik yağ ve 2 bardak su karıştırılır. Karışımın son hali katı ve düzgün olmalıdır. (gerekirse daha fazla su eklenebilir)

Yayvan kabın ortasına plastik şişeyi koyun ve az önce elde ettiğiniz hamurumsu katı ile şişenin etrafına volkan şekli verin. Şişenin ağzını kapatmayın ya da içine karışımdan dökmeyin.

Şişeyi sıcak su ile doldurun ve üzerine kırmızı gıda boyası ekleyin. (Bu işlem şişenin çevresini hamurla sarmadan öncede yapılabilir)

Şişeye 6 damla deterjan ekleyin. Deterjan reaksiyon sırasında oluşan köpüğü tutmaya yardımcı olur ve böylece daha iyi lav elde edilir.

Şişeye 2 kaşık kabartma tozu ilave edilir.

Yavaşça şişeye sirke eklenir… Dikkat – Patlama Zamanı!!

İpuçları:

Oluşan lav sirke ile kabartma tozu arasında meydana gelen reaksiyondan dolayı oluşmaktadır.

Bu reaksiyon da, gerçek volkanlarda olduğu gibi karbon dioksit gazı açığa çıkar.

Açığa çıkan karbondioksit volkandaki gaz kabarcıkları dışarıya çıkana (deterjan sayesinde) kadar şişeye basınç uygular.

Çok az gıda boyası eklerseniz kırmızı-turuncu renk tonunda bir lav elde edersiniz. Turuncu en iyi gibi görünüyor. Daha parlak bir görünüm için biraz kırmızı, sarı hatta mor ekleyebilirsiniz.

Kabartma tozu ve sirke karışımının yanardağ gibi patlamasının sebebi aslında bir asit-baz reaksiyonudur. Asetik asit ( zayıf asit), sodyum bikarbonat (baz) ile nötralizasyon reaksiyonuna girer. Açığa karbon dioksit gazı çıkar. Karbondioksit gazı da patlama sırasında açığa çıkan baloncuk ve köpükten sorumludur.

 6.Deney : Turuncu Rengin Sırrı

Deneyin Adı: Turuncu rengin sırrı / Beyaz + Beyaz=Sarı
Deneyin Amacı: Kompleksleşme tepkimelerinin incelenmesi
Deney Malzemeleri: Cıva(II) klorür (HgCl2) çözeltisi, KI çözeltisi
Deneyin Yapılışı:
3 gram HgCl2 tartılır ve 20 ml suda çözünür. 3 gram KI tartılır ve 20 ml suda çözünür azar azar dökülerek karıştırılır.
Turuncu renkli HgI2 katı oluşur. KI fazlası ilave edilir karıştırılır.
Turuncu renkli çökelek kompleks oluşturarak KI2- çözünür renksiz hale gelir.
Deneyin Yorumu:
Kompleksleşme tepkimesi incelendiğinde renkli çözünür bileşiklerin oluştuğu görülür.
Aynı deney kurşun nitrat Pb(NO3)2 ile de yapılırsa sarı renkli çökelek çözünür kompleks verir.

7.Deneyin Adı: Su altında yangın

Deneyin amacı: Su altında ekzotermik tepkime oluşumunu gözlemek

Kullanılan Malzemeler:
KMnO4
H2SO4
Etil alkol

Deneyin Yapılışı:
Bir beher içerisine önce sülfürik asit konulur. Bunun üzerine etil alkol ilave edilir. Bir miktar potasyum permanganat atılarak beher bir su banyosunun içerisine yerleştirilir.

Deneyin Yorumu:
Önce sülfürik asit ile potasyum permanganat reaksiyona girer. Burada ekzotermik bir reaksiyon gerçekleşir açığa çıkan enerji etil alkolü yakarak su altında güzel bir görüntü meydana getirir.

2KMnO4 + H2SO4 —–> K2SO4 + Mn2O7 + H2O Mn2O7 —–> 2MnO2 + 3/2O2

8.Deneyin Adı: Kimyacının Kibriti

Deneyin Amacı: Kimyacının kibrit kullanmadan ateş yakabildiğini göstermek

Kullanılan Malzemeler:
Potasyum permanganet
5 g Sülfürik asit
2-3 damla Alkol
Pamuk,
Saat camı
Kağıt

Deneyin Yapılışı:
Saat camı üzerine 5 g KMnO4 konulur. Bunun üzerine 2-3 damla derişik H2SO4 katılır. Pamuk alkolle sürülür. Maşa ile tutulan pamuk KMnO4 ve H2SO4 üzerine sürtülür. Alkolü pamuk alev alır. Bu alevle kağıt yakılır

Deneyin Yorumu:
Potasyum permanganat, sülfirik asid ve etil alkol ekzotermik reaksiyon veriyor. Çıkan enerji etil alkolü yakabiliyor.

Başka bir deneyde KMnO4 ile gliserinin tepkimesinde yanma olur. KMnO4 güçlü bir yükseltgen madde, gliserin (C3H8O3) ise yanıcı organik bir sıvı maddedir. Bu iki maddenin reaksiyonundan bol miktarda enerji açığa çıkar.

9.Deneyin Adı: Mor bulut

Deneyin Amacı: Süblimleşme olayının gözlenmesi
Deney Malzemeleri:
Zn parçaları
İyot
Saat camı
Deneyin Yapılışı:
Zn parçaları ve katı iyot çok küçük parçacıklar halinde saat camında karıştırılır. Saat camındaki karışıma su damlatılır. Gözlenir.
Deneyin Yorumu:
Karışıma su damlattığımızda Zn ve iyot arasında elektron alışverişi olur. O sırada süblimleşen iyot mor renkli buhar halinde görülür.

2 YORUMLAR

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here