Ana sayfa Kimya 3B  Grubu Elementleri-Lantanitler Ve Aktinitler

3B  Grubu Elementleri-Lantanitler Ve Aktinitler

1161
0
PAYLAŞ

2A grubu ile 3A grubu arasında yer alan metallerdir. Geçiş metalleri, d ve f orbitallerine elektronların girmesine karşılık gelen metallerdir ve bu nedenle d-bloğu metalleri diğer bir ifade ile temel geçiş metalleri ve f-bloğu metalleri iç geçiş metalleri olarak ayrı ayrı incelenmektedir. 1B-7B gruplarında bulunan 1. sıra geçiş metalleri, birbirine benzerlik göstermektedir. 8B grubu metalleri ise periyodik çizelge göre düşey sırada değil, yatay sırada birbirine benzerlik göstermektedir. 8B grubunun birinci sırasında bulunan demir grubu (Fe, Co ve Ni), ikinci sırasında bulunan paladyum grubu (Ru, Rh ve, Pd) ve üçüncü sırasında bulunan platin grubu (Os, Ir ve Pt), üçlü gruplar halinde birbirlerine benzemektedir. Geçiş metallerinin çoğu oksijen ve halojenler ile doğrudan etkileşerek oksitleri ve halojenürleri oluşturmaktadır. Bazıları H2O ile yükseltgenerek hidrojen açığa çıkartmaktadır. Geçiş metallerinde soldan sağa doğru ilerlerken atom yarıçapı beklenildiği gibi azalmaktadır. Geçiş metalleri bileşiklerinde değişik yükseltgenme basamaklarında bulunabilmektedir. Geçiş metallerinde d ve f alt tabakalarının tamamı dolu değildir. Bu kısmen doluluk, orbitaller arasında elektron geçişlerini kolaylaştırarak geçiş metallerine ve bazı bileşiklerine manyetik özellik (paramagnetiklik) kazandırmaktadır. Kısmen doluluk nedeni ile geçiş metallerinin pek çok bileşiği, katı halde ve çözeltide renklidir. Geçiş metallerinin kompleks iyonlar oluşturma eğilimi bulunmaktadır. Geçiş metallerindeki kimyasal bağın metalik karakter yanında kovalent karakteri de bulunmaktadır.

3B grubu; Sc, Y, La ve La’ yı takip eden 14 element ve Ac ve Ac’ yi takip eden 14 element olmak üzere toplamda 32 elementten oluşmaktadır. La ve La’ dan sonra gelen 14 elemente (atom numarası 58-71 olan elementler), lantanitler (nadir toprak elementleri) ve Ac ve Ac’ den sonra gelen 14 elemente (atom numarası 90-103 olan elementler) aktinitler (yapay radyoaktif elementler) denir. Sc ve Y doğada çok aza bulunmaktadır. Lantanitler, atom yarıçaplarının birbirine çok yakın olması ve dolayısı ile fiziksel ve kimyasal özelliklerinin benzer olması nedeni ile birarada bulunmaktadır. Lantanitler içerisinde sadece Pm radyoaktiftir.

Kimyasal Özellikleri

Sc’ nin tuzları diamagnetik özellik göstermektedir ve renksizdir. La, mutlak sıfır noktasına yakın sıcaklıklarında üstün iletkenlik göstermektedir. Lantanitler, seyreltik asitlerden etkilenmektedir. Th bazlarda çözünmemekte, kuvvetli asitlerde yavaş çözünmektedir. U, hava oksijenine ve neme karşı dayanıklıdır.

Lantanit Büzülmesi

Lantanit serisinde yarıçaptaki azalmaya lantanit büzülmesi denilmektedir. Bu seride birbirini takip eden iki metalin yarıçapları arasındaki fark (~0.01 Å), diğer periyotlarda bulunan metaller arasındaki farktan daha azdır. Soldan sağa doğru ilerlerken baş kuantum sayısı sabit kalırken f orbitallerine elektron girmektedir. f orbitallerindeki elektronların perdeleme ekisi zayıf olduğundan, atom numarası arttıkça etkin çekirdek yükü de artmaktadır. Etkin çekirdek yükünün artması da yarıçapı azaltmaktadır. Lantanitlerde soldan sağa doğru ilerlerken metallerin yarıçaplarındaki farkın küçük olduğundan, lantanitlerin özellikleri birbirine benzerlik göstermektedir.

Kullanım Alanları

Renkli televizyon tüplerinde kırmızı renk elde etmek için kullanılmaktadır. Kanser hastalıklarının tedavisinde radyoaktif Y izotopundan yararlanılmaktadır. Alaşımları, metalürjik işlemlerde kullanılmaktadır. Bileşikleri, optik camlarda, seramiklerde ve elektronik cihazların imalinde kullanılmaktadır. La2O3, camın alkali direncini arttırdığı için kırılma indisi çok yüksek olan merceklerin, IR ışınlarını absorplayabilen camların, kameraların ve lenslerin yapılmasında kullanılmaktadır. CeC2O4, deniz tutmasına karşı ilaç olarak kullanılmaktadır.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here